NLP THEATRE: Καινοτόμες Εφαρμογές Συστημάτων Επεξεργασίας Φυσικού Λόγου και Ψηφιακών Μέσων στο Θέατρο και τις Παραστατικές Τέχνες

Ημερομηνία Έναρξης: 15/05/2019
Ημερομηνία Λήξης: 14/05/2022
Χρηματοδότηση: Επιχειρησιακό Πρόγραμμα "Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία, ΕΣΠΑ 2014 –2020"
Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κατσούρος Βασίλης

Αντικείμενο του έργου είναι η διερεύνηση νέων ψηφιακών τεχνικών και μέσων που θα προσφέρουν καινοφανείς, ελκυστικές, αλλά και προσβάσιμες εμπειρίες επαυξημένης πραγματικότητας στον θεατή. Το έργο θα εστιάσει στο τομέα των παραστατικών τεχνών, και ιδιαίτερα στο θέατρο, στοχεύοντας στη σχεδίαση, την υλοποίηση, τον πειραματισμό και την αποτίμηση τεχνολογιών και εργαλείων που θα διευρύνουν το σημειωτικό κώδικα μιας θεατρικής παράστασης παρέχοντας νέες δυνατότητες και αισθητικά μέσα στη σκηνική τέχνη, και εισάγοντας παράλληλες προσβάσιμες αφηγηματικές ροές. Η προσέγγιση θα ακολουθήσει δύο διαστάσεις:

(α)Το άνοιγμα μιας θεατρικής παράστασης σε νέα μέσα και τεχνικές δυνατότητες που προσφέρουν οι σύγχρονες τεχνολογίες. Έμφαση θα δοθεί στην εισαγωγή σκηνικών στοιχείων που θα εντάσσονται αρμονικά και θα συνεισφέρουν σε μια επαυξημένη και πολυεπίπεδη θεατρική εμπειρία. Πέρα από τον φωτισμό, τις βιντεοπροβολές και τα ηχητικά αποσπάσματα, θα διερευνηθεί και η εισαγωγή ψηφιακών χαρακτήρων που θα ενταχθούν και θα συμμετέχουν στην παράσταση, εισφέροντας αισθητικά χαρακτηριστικά και σκηνικά σημεία πέρα από εκείνα που είναι εφικτά από φυσικούς ηθοποιούς.

(β)Την άρση των εμποδίων που αντιμετωπίζουν ευρείες ομάδες κοινού κατά την πρόσβασή τους σε μια θεατρική παράσταση, είτε πρόκειται για αισθητηριακά εμπόδια (για παράδειγμα, κάποια μορφή αναπηρίας) είτε γλωσσικά (για παράδειγμα, αλλόγλωσσο κοινό με χαμηλή ή καθόλου εξοικείωση με τη γλώσσα της παράστασης).

Βασικά στοιχεία προσβασιμότητας αποτελούν οι υπέρτιτλοι, η απόδοση της παράστασης σε νοηματική γλώσσα και η ακουστική περιγραφή της, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεταγλωττισμένη απόδοση της παράστασης. Κύριο συστατικό των παραπάνω παρεμβάσεων αποτελεί η τεχνολογία αυτόματης παρακολούθησης της χρονικής ροής μιας παράστασης. Με βάση αυτή, ποικίλα σκηνικά στοιχεία που θα έχουν σχεδιαστεί και σκηνοθετηθεί εκ των προτέρων και θα έχουν αντιστοιχηθεί σε κατάλληλα σημεία του κειμένου της παράστασης, θα ενεργοποιούνται αυτόματα ενώ οι συνοδευτικές ροές προσβασιμότητας θα συγχρονίζονται δυναμικά ώστε να ακολουθούν πιστά τη σκηνική δράση. Στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθεί βασική και εφαρμοσμένη έρευνα σε σύγχρονες τεχνολογίες επεξεργασίας φωνής και γλώσσας, πολυτροπικής αλληλεπίδρασης και ενσώματης επικοινωνίας, με στόχο την επέκτασή τους πέρα από την τρέχουσα στάθμη της τεχνικής και την προσαρμογή τους στις ιδιαίτερες απαιτήσεις μιας θεατρικής παράστασης. Ωστόσο, η αξία τους δεν περιορίζεται στο χώρο του θεάτρου αλλά εκτείνεται και σε άλλες μορφές τέχνης, παραστατικές ή μη, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν σε λειτουργικό ή/και αισθητικό επίπεδο από την εισαγωγή τέτοιων νεωτεριστικών στοιχείων. Εξίσου σημαντικό στόχο του έργου αποτελεί η διερεύνηση κρίσιμων ερωτημάτων όπως:- Από την πλευρά του δημιουργού, η καλλιτεχνική αξία των προτεινόμενων παρεμβάσεων. Το κατά πόσο δηλαδή τα νέα αυτά εργαλεία μπορούν να προσφέρουν και νέα αισθητικά μέσα καλλιτεχνικής δημιουργίας.- Από την πλευρά του θεατή, το κατά πόσο η εισαγωγή τέτοιων στοιχείων μπορεί να καταστήσει την θεατρική εμπειρία πιο ενδιαφέρουσα, ελκυστική και καθηλωτική. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παιδικό θέατρο καθώς συχνά περιλαμβάνει έντονα φαντασιακά και υπερρεαλιστικά στοιχεία ενώ το παιδικό κοινό δείχνει πιο θετικά προδιατεθειμένο σε τέτοιες εμπειρίες.- Ο ρόλος των τεχνολογιών αυτών στην άρση ποικίλων εμποδίων (προσβασιμότητας, γλώσσας, γεωγραφίας)και το άνοιγμα των θεατρικών παραστάσεων σε σημαντικές πρόσθετες ομάδες κοινού, και η συνεισφορά τους στην αύξηση της επισκεψιμότητας. Για το σκοπό αυτό, στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθούν δύο πειραματικές θεατρικές παραστάσεις έργων που θα επιλεχθούν, θα προσαρμοστούν και θα επαυξηθούν κατάλληλα με βάση τα νέα αυτά τεχνολογικά μέσα. Το πρώτο θα αφορά μια παιδική θεατρική παράσταση και θα αποτελέσει μια ενδιάμεση παρουσίαση των αποτελεσμάτων του έργου, ενώ το δεύτερο θα είναι μια αρχαία τραγωδία και θα ενσωματώνει ένα ευρύτερο φάσμα των σχετικών τεχνολογιών σε πιο ώριμες εκδόσεις τους.